العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)
72
بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)
وَ أَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِينَ كانُوا يُسْتَضْعَفُونَ . يعنى بنى اسرائيل را كه در تحت فشار و استضعاف فرعونيان بودند و ارث سرزمين شام و فلسطين قرار داديم . به اين ترتيب كه خداوند به آنان تمكن و قدرت داد و پس از نابود ساختن فرعون تصرفات و اختيارات را به آنان داد مَشارِقَ الْأَرْضِ وَ مَغارِبَهَا شرق و غرب شامات و مصر را و بعضى گفتهاند مراد تمام سطح كرهء زمين است چون حضرت داود و سليمان كه از بنى اسرائيل بودند مالك و متصرف همهء زمين شدند الَّتِي بارَكْنا فِيها آن زمينى كه آن را پربركت قرار داديم با كشت و زرع و ميوهها و فرآوردههاى گوناگون . و تمت كلمه ربك الحسنى على بنى اسرائيل . مرحوم طبرسى گويد معناى آيه اين است كه سخن و كلام پروردگار تحقق يافت كه وعده او عملى شد و دشمن آنان نابود گشت و آنان جانشين او شدند و چون تماميت و كامل شدن نعمت الهى به تحقق وعده حق بستگى دارد از اين جهت وفاى بوعده تماميت كلام حساب شده است . و گفته شده كلمه حسنى و سخن خوب اشاره به آيهء وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ تا آخر آيه بعدى ( يحذرون ) كه عبارت از خود وعده و بشارت است و كلمه را كه توصيف نموده به ( الحسنى ) اگر چه كلمات حق همهاش خوب و حسنه است ولى از جهت اينكه اين وعده وعدهاى است كه بنى اسرائيل خيلى دوست دارند توصيف به حسنى ( بهتر ) شده است . و حسن گفته است مقصود وعده به بهشت است . بما صبروا يعنى به پاداش صبر و شكيبائى آنان بر اذيت و آزار فرعون و فرعونيان . و دمرنا ما كان يصنع فرعون و قومه يعنى بناها و كاخها و قصرهائى كه فرعون و فرعونيان ساخته بودند ويران ساختيم و ما كانوا يعرشون و آنچه از اشجار و انگور و ميوهها بود دگرگون نموديم . و گفته شده منظور از يعرشون قصرها و خانههاى سقفدار است . فقال صلى اللَّه عليه و آله انه بشرى . حضرت فرمود اين بشارت و مژدهاى است براى من و يارانم و انتقام ، انتقام از دشمنان و بشارت و مژده بودن اين جمله به همان كيفيتى است كه گفته شد . كه اين مطالب تسليت و دلجوئى است براى پيغمبر و مسلمانان يعنى اى رسول گرامى من تو را بر دشمنانت پيروز نموده و آنان را نابود ساخته و امامان از اهل بيت را بر فرعونهاى زمان و طاغيان و ظالمان با آمدن ولى عصر و حجت دوازدهم پيروز خواهم ساخت و آنان را بر تمام سطح كره زمين مالك و مسلط مينمايم . بنا بر اين ظاهر آيه مربوط بداستان موسى و بنى اسرائيل است و باطن